Zwieńczeniem procesu ubiegania się o dotację z Powiatowego Urzędu Pracy jest podpisanie umowy, ale zanim to nastąpi, wnioskodawca musi jeszcze dopełnić jednego bardzo ważnego obowiązku, czyli wskazania formy zabezpieczenia przyznanych środków. Dla wielu osób to moment, w którym pojawiają się pytania i wątpliwości, szczególnie jeśli wcześniej nie mieli do czynienia z formalnymi zabezpieczeniami zobowiązań finansowych. W tej części przewodnika wyjaśniamy, dlaczego zabezpieczenie jest wymagane, jakie są jego dostępne formy i na czym dokładnie polega poręczenie – najczęściej stosowana i najłatwiej dostępna forma zabezpieczenia w praktyce.
Dlaczego zabezpieczenie dotacji jest konieczne?
Dotacja na rozpoczęcie działalności gospodarczej to bezzwrotne wsparcie, ale tylko pod warunkiem, że przedsiębiorca wypełni wszystkie obowiązki określone w umowie. Chodzi tu przede wszystkim o prowadzenie działalności nieprzerwanie przez 12 miesięcy, zrealizowanie planowanych zakupów, zgodne z harmonogramem wydatkowanie środków oraz prawidłowe rozliczenie się z dotacji. Jeśli którykolwiek z tych warunków nie zostanie spełniony, urząd ma prawo żądać zwrotu całości lub części przyznanych środków.
Aby zabezpieczyć swoje interesy, urząd pracy wymaga wskazania zabezpieczenia zwrotu dotacji. Innymi słowy, jeśli beneficjent nie wywiąże się z umowy, PUP musi mieć możliwość odzyskania środków. Tę funkcję pełni właśnie zabezpieczenie – forma prawna, która daje urzędowi realne podstawy do dochodzenia roszczeń.
Jakie formy zabezpieczenia są dopuszczalne?
Choć szczegółowe zasady mogą różnić się między powiatami, najczęściej spotykane formy zabezpieczenia to:
- Poręczenie cywilne – czyli zobowiązanie dwóch osób trzecich do spłaty dotacji, jeśli beneficjent nie wywiąże się z umowy;
- Weksel z poręczeniem wekslowym (aval) – bardziej sformalizowana forma poręczenia, w której dokumentem zabezpieczającym jest weksel;
- Blokada rachunku bankowego lub lokaty terminowej – wymaga posiadania środków własnych w wysokości przynajmniej 150% wartości dotacji;
- Gwarancja bankowa – dokument wystawiany przez bank, który zobowiązuje się do zwrotu środków w razie naruszenia warunków przez beneficjenta;
- Akt notarialny o dobrowolnym poddaniu się egzekucji – dotyczy głównie osób posiadających nieruchomość, która stanowi zabezpieczenie roszczenia;
- Zastaw na rzeczach ruchomych lub prawach majątkowych – mniej popularna, ale również możliwa forma zabezpieczenia, jeśli urząd ją dopuszcza.
Wybór odpowiedniej formy zależy od możliwości osobistych wnioskodawcy, jego majątku, sytuacji finansowej oraz regulaminu danego PUP.
Poręczenie – najczęściej wybierana forma zabezpieczenia
Dla zdecydowanej większości osób poręczenie cywilne jest najprostszym i najbardziej dostępnym sposobem zabezpieczenia dotacji. Polega ono na tym, że dwie osoby, tzw. poręczyciele – zobowiązują się wobec urzędu do spłaty dotacji w przypadku, gdy beneficjent nie wypełni swoich zobowiązań.
Poręczyciele stają się dłużnikami solidarnymi, co oznacza, że urząd pracy może domagać się zwrotu całej kwoty od jednego z nich lub od obu jednocześnie. To rozwiązanie daje PUP większą pewność odzyskania środków i pozwala uniknąć czasochłonnych postępowań egzekucyjnych wobec beneficjenta.
Kto może być poręczycielem?
Urzędy pracy jasno określają kryteria, jakie musi spełnić osoba poręczająca. Co do zasady, poręczycielem może być osoba:
- pełnoletnia, posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych,
- zamieszkująca na terenie Polski,
- uzyskująca stałe, udokumentowane dochody z tytułu: umowy o pracę (preferowane są umowy na czas nieokreślony), emerytury lub renty lub prowadzenia działalności gospodarczej (najczęściej min. 6 miesięcy),
- niebędąca małżonkiem beneficjenta (chyba że istnieje rozdzielność majątkowa),
- która nie figuruje jako dłużnik wobec urzędu pracy ani nie poręcza już innej dotacji,
- której dochód netto (po odliczeniu zobowiązań) przekracza określone minimum.
Warto pamiętać, że w niektórych urzędach istnieje górna granica wieku poręczyciela (np. 75 lat) lub dodatkowe wymagania dotyczące formy zatrudnienia.
Zadania i zakres odpowiedzialności poręczyciela
Rola poręczyciela nie kończy się na złożeniu podpisu. Choć często nie bierze on aktywnego udziału w samej umowie finansowej, jego zobowiązanie jest realne i może mieć dalekosiężne skutki. Odpowiedzialność poręczyciela:
- obejmuje zarówno główną kwotę zobowiązania, jak i ewentualne odsetki, kary umowne oraz koszty windykacji,
- ma charakter solidarny – wierzyciel może domagać się całości należności zarówno od dłużnika, jak i od poręczyciela,
- obowiązuje do momentu wygaśnięcia zobowiązania głównego (np. spłaty całego długu lub upływu czasu przewidzianego w umowie).
Dlatego poręczyciel powinien stale monitorować sytuację finansową dłużnika, szczególnie jeśli nie jest z nim w bliskich relacjach. Dłużnik, który popada w tarapaty finansowe, naraża bowiem nie tylko siebie, ale i osoby, które za niego poręczyły.
Jakie są ryzyka związane z poręczeniem?
Poręczenie to poważna decyzja finansowa. Oto główne ryzyka:
- Odpowiedzialność za cudzy dług – poręczyciel musi spłacić zobowiązanie, nawet jeśli sam nie ma z niego korzyści.
- Zajęcie majątku – w razie niespłacenia długu, wierzyciel może zająć wynagrodzenie, konto bankowe, a nawet majątek poręczyciela.
- Zła historia kredytowa – jeśli poręczyciel nie spłaci długu na czas, może trafić do rejestrów dłużników.
Poręczenie a zdolność kredytowa poręczyciela
Warto podkreślić, że osoba, która udzieliła poręczenia, traci część swojej zdolności kredytowej. Banki oraz inne instytucje finansowe traktują poręczenie jako potencjalne zobowiązanie, które w razie niewypłacalności dłużnika może obciążyć budżet poręczyciela. Zatem osoba planująca np. kredyt hipoteczny powinna rozważyć, czy poręczenie nie utrudni jej uzyskania własnego finansowania.
Wniosek o poręczenie – co zawiera?
Aby poręczenie zostało uznane, każda z osób poręczających musi złożyć komplet dokumentów. Są to najczęściej:
w przypadku poręczyciela zatrudnionego na umowę o pracę:
- zaświadczenie o zatrudnieniu (wystawione nie wcześniej niż 30 dni przed złożeniem wniosku),
- oświadczenie o uzyskiwanych dochodach z ostatnich 3 miesięcy,
- PIT za ubiegły rok (lub zaświadczenie z US),
- kserokopia umowy o pracę,
- zgoda współmałżonka (jeśli mają wspólność majątkową),
- oświadczenie o braku innych poręczeń.
w przypadku poręczyciela prowadzącego działalność gospodarczą:
- zaświadczenie o niezaleganiu z US i ZUS,
- wydruk z CEIDG lub wpis z KRS,
- potwierdzenie dochodu z działalności (np. KPiR, bilans),
- PIT-36 lub PIT/B za ubiegły rok,
- kserokopia dowodu osobistego.
Urząd analizuje sytuację każdej z osób poręczających i na tej podstawie podejmuje decyzję, czy taka forma zabezpieczenia zostaje zaakceptowana.
Rodzaje zabezpieczeń stosowanych w ramach poręczenia
Choć najczęściej spotykaną formą zabezpieczenia jest poręczenie cywilne osoby trzeciej, istnieje kilka innych możliwości. Urzędy pracy dopuszczają różne formy zabezpieczenia, w zależności od lokalnych regulaminów oraz wysokości dotacji:
- Poręczenie cywilne osoby trzeciej – to najprostsza forma – osoba trzecia zobowiązuje się na piśmie, że w razie problemów z rozliczeniem dotacji spłaci zobowiązanie beneficjenta. Zawierana jest umowa poręczenia lub składane oświadczenie, zazwyczaj na druku urzędu.
- Weksel z poręczeniem wekslowym (aval) – weksel to papier wartościowy, w którym wystawca (beneficjent) zobowiązuje się do zapłaty określonej kwoty. Poręczyciel podpisuje się na wekslu jako gwarant zapłaty. Jest to forma prawnie wiążąca i pozwala na szybsze dochodzenie roszczeń przez urząd w razie problemów.
- Akt notarialny o dobrowolnym poddaniu się egzekucji – to zabezpieczenie podpisywane u notariusza. Beneficjent potwierdza, że jeśli nie wywiąże się z umowy, urząd może dochodzić roszczeń bez procesu sądowego. Ta forma zapewnia szybszą egzekucję ewentualnych należności.
- Blokada rachunku bankowego – w tej formie zabezpieczenia urząd pracy blokuje dostęp do rachunku bankowego beneficjenta na określoną kwotę, a środki są zarezerwowane na poczet ewentualnych roszczeń. Blokada obowiązuje przez ustalony czas lub do momentu spełnienia warunków dotacji.
- Zastaw na prawach lub rzeczach – dotyczy głównie przedmiotów o znacznej wartości, samochodu, maszyny, nieruchomości. Beneficjent ustanawia zastaw, czyli formalnie zgadza się, że dana rzecz może zostać przejęta w przypadku niewywiązania się z warunków umowy.
- Gwarancja bankowa – to zobowiązanie banku do zapłaty należności w imieniu beneficjenta, jeśli ten nie wywiąże się z umowy. Jest to najdroższe, ale bardzo silne zabezpieczenie.
Gdzie szukać szczegółowych informacji?
Najpewniejszym źródłem informacji o akceptowanych formach zabezpieczenia i kryteriach poręczycieli jest regulamin dotacji publikowany przez dany urząd pracy. Równie ważny jest bezpośredni kontakt z pracownikami PUP, szczególnie w przypadku mniej standardowych form zabezpieczenia.
Pamiętaj, że wybór odpowiedniego zabezpieczenia to nie tylko formalność. To warunek konieczny do podpisania umowy dotacyjnej, a także pierwszy krok do bezpiecznego korzystania z przyznanych środków.
Umowa poręczenia – co powinna zawierać?
Poręczenie musi mieć formę pisemną. W umowie powinny znaleźć się kluczowe informacje:
- dane poręczyciela i dłużnika,
- opis zobowiązania głównego (kwota, cel, czas trwania),
- zakres odpowiedzialności poręczyciela (czy obejmuje także odsetki i koszty),
- warunki i czas trwania poręczenia,
- procedura spłaty w przypadku niewypłacalności dłużnika.
Przed podpisaniem warto uważnie przeczytać treść umowy, a w razie wątpliwości skonsultować się z prawnikiem lub doradcą.
Poręczenie wekslowe (aval) i inne warianty – co warto wiedzieć?
W niektórych przypadkach, zamiast klasycznego poręczenia cywilnego, stosuje się tzw. poręczenie wekslowe. Wówczas poręczyciel podpisuje się bezpośrednio na dokumencie wekslowym, odpowiadając za spłatę kwoty z weksla. W praktyce:
- wymaga mniej formalności niż poręczenie cywilne,
- wystarcza jeden poręczyciel z wyższym dochodem (np. min. 9 000 zł brutto),
- wiąże się z dodatkowymi dokumentami, jak deklaracja wekslowa i oświadczenia podpisywane w obecności urzędnika.
Kiedy poręczenie wygasa?
Umowa poręczenia wygasa automatycznie w kilku sytuacjach:
- po spłacie długu przez dłużnika,
- po upływie określonego w umowie terminu,
- jeśli wierzyciel zmieni warunki umowy głównej bez zgody poręczyciela,
- na mocy ugody lub umorzenia zobowiązania.
Jak wygląda proces poręczenia dotacji krok po kroku?
Złożenie poręczenia nie jest jedynie symboliczną deklaracją. To konkretne, formalne zobowiązanie, które musi zostać udokumentowane w sposób wymagany przez urząd pracy. Poniżej przedstawiam krok po kroku, jak wygląda procedura poręczenia dotacji:
- Wybór poręczyciela – beneficjent dotacji musi znaleźć osobę, która spełnia warunki stawiane przez urząd. Zazwyczaj wymaganych jest dwóch poręczycieli, choć zdarzają się wyjątki (np. jeden poręczyciel o wysokich dochodach, zatrudniony na czas nieokreślony).
- Złożenie oświadczeń poręczycieli – osoby zgadzające się na poręczenie muszą wypełnić specjalne oświadczenia, zazwyczaj na druku urzędowym. W dokumencie tym poręczyciel deklaruje m.in. brak zaległości wobec ZUS i US, stabilność dochodów oraz znajomość konsekwencji poręczenia.
- Przedstawienie wymaganych dokumentów – każdy poręczyciel musi przedłożyć komplet dokumentów potwierdzających jego zdolność do poręczenia.
- Weryfikacja przez urząd pracy – urząd analizuje dokumenty poręczyciela, sprawdza zdolność finansową oraz historię ewentualnych wcześniejszych poręczeń. Jeśli pojawią się wątpliwości (np. niestabilność zatrudnienia lub zbyt niskie dochody), może zażądać dodatkowych dokumentów albo odrzucić poręczenie.
- Podpisanie umowy zabezpieczającej – po zaakceptowaniu poręczycieli urząd sporządza umowę poręczenia lub protokół zabezpieczenia. Poręczyciele podpisują ten dokument przed przedstawicielem urzędu lub notariuszem, w zależności od wybranej formy zabezpieczenia.
PODSUMOWANIE
Proces uzyskania dotacji z Powiatowego Urzędu Pracy to wieloetapowe przedsięwzięcie, które wymaga nie tylko dobrego pomysłu na biznes, ale również wiedzy, organizacji i skrupulatności. W naszym czteroczęściowym przewodniku staraliśmy się szczegółowo opisać wszystkie etapy tej drogi – od pierwszego pomysłu, przez pisanie biznesplanu i wybór formy zabezpieczenia, aż po zakupy, rozliczenie i kontakt z urzędem.
Wskazaliśmy, że kluczem do sukcesu jest nie tylko rzetelnie przygotowany wniosek i plan finansowy, ale także świadomość zobowiązań, jakie niesie za sobą umowa dotacyjna. Zabezpieczenie dotacji, choć bywa traktowane jako trudny i formalny element procedury, jest jednym z filarów zaufania między urzędem a wnioskodawcą.
Omówiliśmy dokładnie, czym jest poręczenie, kto może zostać poręczycielem, jakie dokumenty należy przygotować oraz jakie są alternatywne formy zabezpieczenia – jak weksel, blokada rachunku, akt notarialny czy gwarancja bankowa. Zwróciliśmy również uwagę na praktyczne aspekty zakupów z dotacji i dokładnego ich rozliczenia.
Wierzymy, że dzięki temu przewodnikowi wielu przyszłych przedsiębiorców podejdzie do procesu pozyskiwania dotacji z większą pewnością siebie, mniejszym stresem i – co najważniejsze – z realną szansą na skuteczne uzyskanie finansowania i rozwój własnej działalności.
O nas – kto stoi za tym przewodnikiem?
Jesteśmy zespołem praktyków, którzy od lat tworzą dokumentację do urzędów pracy w celu zdobycia dotacji. Nasza misja to oferowanie wysokiej jakości usług w celu sprawnego zdobycia finansowania na start.
Mamy doświadczenie w tworzeniu dokumentacji dla różnych branż – od fizjoterapii, przez gastronomię, po usługi mobilne i IT. Każdy przypadek traktujemy indywidualnie, z dbałością o detale i zgodność z wytycznymi PUP.
Jeśli jesteś na etapie myślenia o własnym biznesie i potrzebujesz dotacji – skontaktuj się z nami. Ocenimy Twoje szanse i skutecznie wypełnimy dla Ciebie wniosek o dotację.